Wino i zdrowie
Pozytywny wp造w umiarkowanego i regularnego spo篡wania wina gronowego na organizm cz這wieka znany jest ju� od czas闚 staro篡tnych. W Mezopotamii znak pisma klinowego oznaczaj帷y wino i 篡cie by� taki sam. R闚nie� w staro篡tnym Egipcie wino by這 sk豉dnikiem wielu medykament闚 lecz帷ych 幢e goj帷e si� rany, zaparcia, choroby 穎陰dka, w徠roby i jelit.
Naukowe podstawy terapii winem stworzyli jednak dopiero lekarze staro篡tnej Grecji. Polecali wino jako 鈔odek przeciwb鏊owy, wzmacniaj帷y, przeciwgor帷zkowy i uspokajaj帷y. Wed逝g ojca medycyny Hipokratesa: "Wino jest rzecz� cudownie przeznaczon� dla cz這wieka, je瞠li zdrowy lub chory b璠zie je pi� umiarkowanie i w stosownej porze". 字edniowieczna medycyna, r闚nie� w Polsce, uwa瘸豉 wino za bardzo skuteczny 鈔odek na wzmocnienie, a tak瞠 jako lekarstwo w chorobach uk豉du trawiennego oraz gard豉. Szczeg鏊ne znaczenie wina w lecznictwie potwierdza� fakt utrzymywania winnic przez niekt鏎e szpitale. Przypadki takie znane by造 r闚nie� w 鈔edniowiecznej Polsce.
Pozytywny wp造w wina gronowego na organizm cz這wieka, potwierdza tak瞠 wsp馧czesna medycyna. Regularne spo篡wanie, zw豉szcza wina czerwonego, przeciwdzia豉j帷 mia盥篡cy, zmniejsza ryzyko zawa逝 serca i udaru m霩gu. Zalecana przez lekarzy przeciwzawa這wa dawka polopiryny zawiera tak� sam� ilo嗆 salicylan闚, jaka znajduje si� w 0,5 l wina. Potwierdza si� r闚nie� pozytywne dzia豉nie wina na uk豉d trawienny, nerwowy i hormonalny. Wino wzmaga dzia豉lno嗆 tzw. przeciwutleniaczy, przez co spowalnia procesy starzenia si� organizmu i mo瞠 uchroni� przed rozwojem nowotworu. Wsp馧czesne badania udowadniaj� tak瞠 wyra幡e bakteriob鎩cze dzia豉nie wina. W dietetyce wino gronowe uznawane jest za najzdrowszy i najbardziej higieniczny nap鎩, kt鏎y najlepiej uzupe軟ia potrawy spo篡wane przez cz這wieka.
Sk豉d wina gronowego
Wynik szczeg馧owej analizy jako軼iowej wina zaskakuje mnogo軼i� r騜norodnych substancji, kt鏎ych mo積a si� doliczy� znacznie ponad sto. Liczba i wzajemne powi您ania tych sk豉dnik闚 powoduj�, 瞠 wp造w tego napoju na organizm cz這wieka jest bardzo wyra幡y. Do najwa積iejszych nale膨: kwasy organiczne, etanol oraz alkohole wy窺ze, aldehydy, estry, garbniki, cukry, barwniki, nielotne zwi您ki azotowe, sk豉dniki mineralne, witaminy itp.
Z makro- i mikroelement闚 najistotniejsze to (zawarto嗆 w 100 g wina): potas (80-100 mg), fosfor (10-30 mg), wap� (10-15 mg), magnez (5-10 mg), s鏚 (3-5 mg), 瞠lazo (0,5-1,0 mg) oraz w 郵adowych ilo軼iach - cynk, mied� i selen. Z witamin wino zawiera g堯wnie: A (retinol), B1 (tiamina), B2 (ryboflawina), B6 (pirydoksyna), B12 (kobalamina), kwas foliowy (folacyna), witamina C (kwas askorbinowy), H (biotyna), PP (niacyna) oraz z grupy P: flawonidy, antocyjany, leukoantocyjany i katechiny.
W spos鏏 najbardziej widoczny, prawie natychmiastowy, spo篡cie wina wp造wa na uk豉d trawienny cz這wieka. Wino wzmagaj帷 wydzielanie sok闚 i enzym闚 poprawia apetyt. Osoby z niedokwasot� powinny pi� wino kwa郾iejsze, a z wyra幡� nadkwasot� wino zawieraj帷e wi璚ej garbnik闚, kt鏎e os豉niaj� b這n� 郵uzow� 穎陰dka i nie dopuszczaj� do wzmo穎nego wydzielania kwasu solnego. Nale篡 w tym miejscu zaznaczy�, 瞠 wino zawieraj帷 w przewadze takie pierwiastki, jak potas, wap�, magnez i s鏚, ma bardzo wyra幡e dzia豉nie zasadotw鏎cze. Stwierdzono r闚nie�, 瞠 zwi瘯szaj帷 wydzielanie enzym闚 trawiennych, poprawia wch豉nianie przez organizm krwiotw鏎czej witaminy B12. Dlatego te� wino, zw豉szcza czerwone (zawieraj帷e wi璚ej 瞠laza), jest polecane w leczeniu niedokrwisto軼i (anemii). Z powy窺zych wzgl璠闚 regularne spo篡wanie wina jest szczeg鏊nie polecane osobom z niewydolno軼i� uk豉du pokarmowego. Wino, zw豉szcza czerwone, pomaga w strawieniu t逝stych potraw. Wina m這de pobudzaj� prac� jelit, maj� lekkie dzia豉nie rozwalniaj帷e, przez co u豉twiaj� wydalanie.
Wino a uk豉d kr捫enia
Regularne spo篡wanie wina, zw豉szcza czerwonego, ma wyra幡e lecznicze dzia豉nie na uk豉d krwiono郾y. Zakrojone na szerok� skal� badania naukowe na ten temat, zapocz徠kowa造 w 1974 roku obserwacje kalifornijskich lekarzy. Badaj帷 du膨 liczb� pacjent闚 zauwa篡li oni, 瞠 zawa� serca w znacznie mniejszym stopniu wyst瘼owa� u ludzi umiarkowanie spo篡waj帷ych alkohol, ni� u abstynent闚. Wed逝g statystyk francuskich naukowc闚, cz瘰totliwo嗆 wyst瘼owania chor鏏 uk豉du kr捫enia w鈔鏚 populacji kraj闚 spo篡waj帷ych wi璚ej wina (Francja, Hiszpania, Portugalia, W這chy), jest ok. 30% ni窺za ni� w krajach p馧nocnych, o wi瘯szej konsumpcji produkt闚 mlecznych (Wielka Brytania, Irlandia, Szwecja, Norwegia, Finlandia, Dania). R闚nie� mniej zachorowa� na serce zdarza這 si� w rejonach o wi瘯szym spo篡ciu wina czerwonego.
Profilaktyczne i lecznicze dzia豉nie wina w przypadku chor鏏 uk豉du kr捫enia jest bardziej z這穎ne i nale篡 go rozpatrywa� na kilku p豉szczyznach. Przede wszystkim zawarty w winie alkohol (cho� nie tylko), rozszerza naczynia krwiono郾e, zwi瘯szaj帷 przep造w krwi przez naczynia wie鎍owe i w這sowate.
Wp造wa r闚nie� w bezpo鈔edni spos鏏 na obni瞠nie og鏊nego poziomu cholesterolu, poprawiaj帷 wzajemny stosunek lipoprotein, na korzy嗆 po篡tecznych NNKT (niezb璠nych nienasyconych kwas闚 t逝szczowych). Umiarkowana porcja wina nie ma natomiast niekorzystnego wp造wu na rytm pracy serca i podwy窺zone ci郾ienie t皻nicze. Wino zawiera ca造 szereg tzw. przeciwutleniaczy, g堯wnie z grupy bioflawonid闚 (witamina P), kt鏎e maj� silniejsze dzia豉nie przeciwutleniaj帷e ni� podawana przeciwmia盥篡cowo witamina E. Opr鏂z lipid闚, bioflawonidy hamuj� r闚nie� procesy utleniania adrenaliny, kt鏎a pe軟i funkcj� regulatora ci郾ienia krwi w naczyniach w這sowatych. Dzi瘯i po篡tecznemu dzia豉niu przeciwutleniaczy, wino zapobiega wi璚 zwi瘯szonemu odk豉daniu si� cholesterolu na 軼ianach naczy� wie鎍owych i m霩gowych. Wi瘯sza przepuszczalno嗆 i elastyczno嗆 軼ian naczy� krwiono郾ych, zmniejsza ryzyko wyst徙ienia zawa逝 serca i udaru m霩gu. Zapobiega r闚nie� gro幡ej chorobie podesz貫go wieku, jak� jest stwardnienie t皻nic ko鎍zyn dolnych. Zawarty w winie kwas salicylowy przeciwdzia豉 agregacji p造tek krwi i w konsekwencji tworzeniu si� zakrzep闚. Przepisywana przez lekarzy przeciwzawa這wa dawka tej substancji w ilo軼i 30 mg ( w postaci polopiryny), znajduje si� w ok. 0,5 l wina gronowego. Spo篡wanie wina pobudza i pog喚bia oddychanie, przez co po鈔ednio wp造wa na lepsze ukrwienie organizmu.
Polifenole i przeciwutleniacze w winie
Opisuj帷 po篡teczne funkcje wyst瘼uj帷ych w winie flawonid闚, nie spos鏏 pomin望 ich korzystnego, wspieraj帷ego dzia豉nia w profilaktyce i leczeniu chor鏏 nowotworowych. T� po篡teczn� rol� przypisuje si� substancjom wchodz帷ym w sk豉d garbnik闚 wina, g堯wnie antocyjany, katechiny oraz pochodne kwasu kawowego. Wy窺z� zawarto嗆 garbnik闚 posiada wino czerwone, ok. 2 g w 1 litrze. Na marginesie warto poinformowa�, 瞠 dzi瘯i zawarto軼i podobnych substancji, antynowotworowe dzia豉nie przypisuje si� r闚nie� zielonej herbacie.
Flawonidy przeciwdzia豉j� tak瞠, znanym jako rakotw鏎cze, wolnym rodnikom, powstaj帷ym w organizmie m.in. wskutek palenia papieros闚. W pewnym sensie mo積a wi璚 uzna� wino za odtrutk� dla palaczy. Naukowcy ameryka雟cy oraz hiszpa雟cy odkryli przed kilkoma laty, i� wyj徠kowe w豉軼iwo軼i antyrakowe ma resveratrol - organiczny sk豉dnik chemiczny, kt鏎ego szczeg鏊nie du穎 zawarte jest w sk鏎ce winogron. Resveratrol wyst瘼uje r闚nie obficie w winie.
Wino gronowe posiada znacz帷e dzia豉nie antyseptyczne i bakteriob鎩cze. Co ciekawsze, to dzia豉nie wina jest silniejsze od samego skoncentrowanego alkoholu etylowego. Jak wykaza造 do鈍iadczenia, bakterie tyfusu gin� pod dzia豉niem 70% alkoholu po 30 minutach, a w s豉bym winie sto這wym ju� po 15 minutach. Podczas innych pr鏏 okaza這 si�, 瞠 pod dzia豉niem wina gin� bakterie cholery, a Bacterium coli komuni przestaj� si� rozmna瘸� w winie ju� przy zawarto軼i 6% alkoholu.
Wino nie powinno jednak zast瘼owa� antybiotyk闚 przypadku choroby bakteryjnej, a jedynie mo瞠 pe軟i� rol� pomocnicz�. Podobnie w przebiegu chor鏏 wirusowych, np. grypy, gdy antybiotyki i tak s� nieskuteczne, podawanie wina choremu wzmacnia organizm i stymuluje prawid這w� prac� uk豉du moczowego. W tym miejscu mo積a poleci� najbardziej skuteczny 鈔odek na przezi瑿ienie i gryp� - grzane wino. Dos這dzone cukrem lub miodem wino podgrzewamy do ok. 60蚓, dodaj帷 cynamon w lasce, 2-3 go寮ziki i odrobin� sk鏎ki cytryny. Nap鎩 nale篡 pi� dobrze ciep造 w ilo軼i 3-4 fili瘸nek dziennie. Pozytywny efekt gwarantowany!
Dzi瘯i dzia豉niu bakteriostatycznemu, 軼i庵aj帷emu i przeciwkrwotocznemu, zawieraj帷e du穎 garbnik闚 wino czerwone, ju� w staro篡tno軼i by這 stosowane do leczenia 幢e goj帷ych si� ran i miejscowych stan闚 zapalnych. Lepszemu zabli幡ianiu si� ran sprzyjaj� zawarte w winie sole wapnia i magnezu.
Wp造w wina na uk豉d nerwowy i przemian� materii
Wino pobudza prac� trzustki, nadnerczy, tarczycy i gruczo堯w p販iowych, co powoduje wzrost energii i aktywno軼i 篡ciowej. Pobudzenie pracy trzustki wp造wa na lepsz� przemian� bia趾a, cukr闚 i t逝szcz闚. Jak wykaza造 liczne badania, u os鏏 regularnie pij帷ych wino rzadziej wyst瘼uje kamica 鄴販iowa i nerkowa. Regularne wypijanie ok. 200 ml wina dziennie, zmniejsza ryzyko powstawania kamieni nerkowych a� o ok. 40%. Dzi瘯i moczop璠nemu dzia豉niu wino zwi瘯sza wydalanie produkt闚 rozk豉du bia趾a, jak mocznik, amoniak oraz kwasy i sole mineralne.
Spo篡cie umiarkowanej porcji wina wyra幡ie oddzia造wuje na uk豉d nerwowy cz這wieka. Dzia豉 rozlu幡iaj帷o, ale r闚nocze郾ie poprzez zwi瘯szenie ukrwienia m霩gu polepsza sprawno嗆 umys逝 i pobudza wyobra幡i�. Zawarte w winie zwi您ki fosforu i wapnia maj� dzia豉nie wspomagaj帷e na uk豉d nerwowy. Lampka czerwonego wina wypita przed snem mo瞠 skutecznie zast徙i� najlepsz� tabletk� nasenn�, chocia� u niekt鏎ych ludzi mo瞠 wyst徙i� r闚nie� reakcja odwrotna. Spo篡wanie natomiast wina rano lub w po逝dnie wp造wa najcz窷ciej na uk豉d nerwowy pobudzaj帷o.
Alkohol a zdrowie cz這wieka
Zawarto嗆 alkoholu etylowego powoduje, 瞠 wino nawet nie zawieraj帷e cukru, posiada do嗆 wysok� warto嗆 energetyczn�, ok. 700 kalorii na 1 litr wina sto這wego.
Okazuje si� jednak, 瞠 amatorzy wina nie tyj�. Wykaza造 to mi璠zy innymi najnowsze badania uczonych ameryka雟kich. W og鏊nym bilansie energetycznym s� to tak zwane "puste" kalorie, gdy� spo篡wanie wina sprzyja szybszemu spalaniu kalorii pochodz帷ych z innych pokarm闚.
Alkohol etylowy jest produktem naturalnych przemian zachodz帷ych w ludzkim organizmie. W niewielkich ilo軼iach wyst瘼uje w krwi, w徠robie, a nawet w m霩gu cz這wieka oraz zwierz徠. Jak potwierdzaj� to liczne badania, alkohol spo篡wany w niewielkich ilo軼iach, nie tylko, 瞠 nie jest szkodliwy dla zdrowia, ale w r騜nych stanach chorobowych mo瞠 oddzia造wa� leczniczo. Spo篡wanie nadmiernych ilo軼i alkoholu jest szkodliwe dla zdrowia i mo瞠 prowadzi� do powstawania wielu gro幡ych chor鏏, na przyk豉d marsko軼i w徠roby. Mo瞠 r闚nie� doprowadzi� do uzale積ienia i choroby alkoholowej. Spo篡ty alkohol ulega enzymatycznemu rozk豉dowi w w徠robie cz這wieka w dw鏂h nast瘼uj帷ych po sobie etapach. W pierwszym etapie pod wp造wem dehydrogenazy alkoholowej ulega utlenieniu do etanalu. W drugim etapie pod dzia豉niem dehydrogenazy aldehydowej truj帷y etanal zostaje zamieniony na nieszkodliwy octan, kt鏎y wydalany jest z organizmu. Istnieje granica efektywno軼i tych przemian warunkowana sprawno軼i� w徠roby, wiekiem, wag� cia豉 i p販i� konsumenta, a przede wszystkim ilo軼i� spo篡tego alkoholu w okre郵onym przedziale czasu.
Dawka graniczna alkoholu na dob�, kt鏎ej bez szkody dla zdrowia przekracza� nie nale篡, jest najcz窷ciej okre郵ana na 60-70 g czystego alkoholu dla m篹czyzn i 30-40 g dla kobiet. W przypadku lekkiego wina sto這wego odpowiada to ilo軼i 0,6-0,7 l dla m篹czyzn i 0,3-0,4 l dla kobiet. S� to jednak ilo軼i maksymalne. Zachowuj帷 optymalne warunki zdrowotne wynikaj帷e z regularnej konsumpcji wina gronowego dawki te s� ni窺ze i w opinii wi瘯szo軼i badaczy wynosz�: ok.30 g czystego alkoholu dla m篹czyzn i ok. 20 g w przypadku kobiet. Odpowiada to ilo軼i 2-3 lampek lekkiego wina sto這wego na dob�. Ludzie powa積ie chorzy i przyjmuj帷y lekarstwa powinni decyzj� o skorzystaniu z dobrodziejstw wina gronowego zawsze skonsultowa� z lekarzem. Nawet najmniejszych ilo軼i alkoholu, r闚nie� w postaci wina, nie powinny spo篡wa� kobiety w ci捫y oraz dzieci. W przypadku kobiety w ci捫y mo瞠 to doprowadzi� do umys這wego i fizycznego upo郵edzenia p這du. Natomiast w徠roba dziecka nie jest jeszcze przystosowana do przetwarzania alkoholu. Bardzo wra磧iwe na alkohol s� tak瞠 kom鏎ki m霩gowe dziecka. Cz瘰te spo篡wanie alkoholu przez dzieci, nawet w ma造ch ilo軼iach, wp造wa negatywnie na ich rozw鎩 fizyczny i umys這wy.
Ilustracje z Novy brevir o vine Jiri Winter-Neprakta Svepomoc Praha 1989r.

